Dacht je na een week die in het teken stond van 80 jaar bevrijding alles wel gehoord te hebben? Niet dus. Want dan was er nog die fietstocht met gids Mattie Trommelen langs enkele onbekende plekken die een belangrijke rol speelden in de Tweede Wereldoorlog. Als geschiedenisleraar had hij zich grondig in de materie verdiept. Zo voerde de tocht langs een onbekende schuilkelder en werden persoonlijke verhalen verteld.
Wel vroeg je bed uit, want het was om 9.20 uur verzamelen bij restaurant de Vrijheid (hoe toepasselijk). Ondanks de mist en kou waren er zondagochtend zo’n 24 geïnteresseerden die de tocht van 23 km meefietsten.
Onbekende schuilkelder
En wie kent die andere schuilkelder in Oosterhout? Nee, niet die bij de pastorie van de Antoniuskerk, maar aan de Bredaseweg, bij de voormalige directiewoning van de Simfa. Door de bewoners ontdekt toen ze in de tuin gingen graven en een intacte schuilkelder aantroffen. Ze zetten er een keurig hekje om en de kinderen speelden er graag. De fietsgroep mocht een kijkje nemen en kregen een kopje warme chocolademelk van bewoner Marianne die er inmiddels 45 jaar woont.
De indruk kan zijn ontstaan dat de Polen Oosterhout hebben bevrijd, maar dat waren toch de Britten. Maar dankzij de standvastige Polen werd de strijd om het Markkanaal ten slotte beslecht in het voordeel van de geallieerden. Zij bevrijdden Dorst en Den Hout en bleven om hier rust en orde te bewaren. Trommelen nam de groep mee naar de Julianalaan en de Koningsdijk, destijds straten aan de rand van Oosterhout die volop in de vuurlinie lagen. Sommige huizen dragen nog de kogelgaten.
Persoonlijke verhalen
En enkele persoonlijke verhalen. Mattie Broekmans vertelde over de twee joodse onderduikers die zijn ome Harry en tante Jo in de Wilhelminalaan maar liefst 26 maanden verborgen hielden. Bij de brug Ter Aalst over het Markkanaal vertelde Kees Adamczak de geschiedenis van zijn vader die in het 1e Poolse Pantserdivisie op de ambulance reed. Hoe die na een lange reis aankwam op de stranden bij Normandië, meehielp bij de strijd om het Markkanaal en de bevrijding. “Hij kon daar nooit over praten,” vertelde Adamczak. Zijn vader kreeg verkering met een Oosterhouts meisje, kon niet meer terug naar communistisch Polen en ging hier een café runnen.
Toen naar de Paulus Abdij met een bezoek aan het graf van pastoor Kerssemakers die in het verzet zat en door de Sichterheitsdienst werd opgehaald. Hij koos ervoor de abdij langs de voorkant te verlaten en werd uiteindelijk gefusilleerd. De fietstocht ging via Oosteind en eindigde om 13.30 uur bij café Oud Brabant, destijds Hof van Holland, waar Siemon Jansma zat ondergedoken. Hij overleefde de oorlog. De deelnemers kregen een herdenkingspin en konden toen naar huis om op te warmen. En bijkomen van al die indrukwekkende verhalen.
CC