Verleden en heden. Goede en Slechte tijden. Verhalen, herinneringen van toen en nu, willen wij opnieuw onder uw aandacht brengen. Bent u geïnteresseerd in de geschiedenis van Oosterhout, neem dan contact met onze Heemkundekring “De Heerlijkheid Oosterhout”. E-mail: hkooster-hout@gmail.com

Alle verhalen uit de oude doos zijn letterlijk overgenomen uit oude Oosterhoutse weekbladen. Voor elk verhaal is de datum waarop het verhaal is geschreven vermeld.

Uit het Kanton van 19 juni 1948

De Oosterhoutse Industrie onder de loep (XIII)

Fa. STARAKO N.V.

Na een kleine periode van rust, veroorzaakt door een te overvloedige stroom van kopie, zijn we weer op pad getrokken om onze loep op de Oosterhoutse industrieën te richten Deze keer hebben wij een betrekkelijk jonge industrie bezocht, die echter belooft uit te groeien tot een bedrijf waar Oosterhout met recht trots op kan zijn. Wilde anders de traditie dat het regent als wij op pad gaan, deze keer zorgden wij voor de stroompjes, daar tropische atmosfeer ten ene male transpiratie tot gevolg heeft.

SNELLE GROEI

We werden vriendelijk door de heer Bastianen ontvangen, die alvorens de rondleiding, een korte beschouwing over de groei en de werking van’ het bedrijf gaf. Uit ons artikel van de vorige week “Bedrijfsvorming naar de eisen des tijds” heeft men reeds kunnen uitmaken, dat het sociale gedeelte op deze fabriek uitstekend verzorgd is. De arbeiders delen mee in de winst en het grote doel van de directie is de arbeiders te doen beseffen dat zij niet máár arbeider zijn, maar dat zij vakmensen zijn en als zodanig hoog staan. Dat de Starako een gezonde onderneming is bewijst wel haar grote groei in een kort tijdsbestek. Op 1 Januari ’46 werd de fabriek in gebruik genomen met een plechtige inzegening, het gehele personeel bestond toen uit 6 man en het pand was hetzelfde waar op het ogenblik nog het kantoor en de plaatwerkerij zijn ondergebracht. Op het ogenblik heeft de firma 100 man personeel in dienst, terwijl van het Rijk een goedkeuring is ontvangen om de fabriek uit te breiden en ook het toe te wijzen grondstoffenmateriaal belangrijk is verhoogd. Wanneer de nieuwe fabrieksgebouwen aan de Loswal gereedgekomen zijn, kan de Starako 250 werklieden werk verschaffen.

GEEN KINDERZIEKTEN

Een groot voordeel bij de groei van de fabriek is geweest dat de firma niet heeft behoeven te kampen met de zogenaamde “kinderziekten”, welke in elk ander jong bedrijf voorkomen. Dit kon gebeuren omdat de Starako het personeel van de I.G.B. uit Breda kon overnemen, welke firma eindigde met het fabriceren van stalen ramen en deuren. Hiermede zijn we meteen bij de producten van de firma aangeland. De producten, die Starako fabriceert zijn: stalen

ramen en deuren (in de toekomst wellicht aluminium), staalconstructies en plaatwerken. Het enige waar de firma mee te kampen heeft is het woningruimtegebrek. Het overgrote deel van de werknemers komt uit Breda, voor de firma betekent dit ’n onnodige uitgave aan vervoerskosten, terwijl er ook voor Oosterhout een groot bezwaar aan zit, daar de werknemers van een Oosterhoutse industrie, van het weekgeld in Oosterhout verdiend, hun levensmiddelenpakket in Breda kopen. Ondertussen heeft de gemeente Oosterhout reeds enige woningen toegewezen welke dan in de nabijheid van de Loswal, dus bij de nieuwe fabriek zullen verrijzen.

DE RONDGANG

Hierna vingen we onze rondgang door de kantoren en fabrieksgebouwen aan. Bi] een bedrijf als de Starako gaat ontzettend veel tijd verloren aan tekenwerk. 5 Tekenaars staan dag in dag uit aan hun tekenborden te werken. Het gaat als volgt in z’n werk, een architect geeft een krabbeltje aan de firma, waarvan dan een constructietekening gemaakt moet worden, hierna moeten de tekeningen uitgewerkt worden om te kunnen berekenen wat het uit te voeren werk aan materiaal, arbeidsuren en bewerking moet kosten. Daarna maakt men wanneer het project wordt aangenomen, de werktekeningen.

Na de kantoren kwamen we in de plaatwerkerij terecht We bezichtigden een sierlijk aquariumkastje, dat gefabriceerd was om als model dienen op een aquaria tentoonstelling.

Ook stond er een grote roestvrije stalen laadbak. Verder was er ontzettend veel lawaai van allerlei hamerende en lassende mensen.

OP DE FIETS VERDER

Om nul het andere gedeelte van de fabriek te bezichtigen moesten we op onze stalen rossen klimmen om al puffend (de zon !) naar de Loswal te rijden. Van de te bouwen fabriek zijn het transformatorhuisje en de portiersloge reeds gereed, terwijl ook een gebouw verrezen is dat nu als werkplaats dient doch in de toekomst de naam materiaalmagazijn zal dragen. We hebben de gang van ruw materiaal tot raam gevolgd en zullen trachten het zo helder mogelijk uit te leggen. In een zaagloodsje worden de staven op maat gezaagd, waarna de afgezaagde stukken ijzeren staal naar de aftekenaar gaan, die precies de te boren gaten aangeeft, waarna ze doorgeschoven worden naar de diverse boorders.

Hierna worden de stukken tot een raam aaneengelast, bij geschuurd en afgeslepen. De ramen worden hierna gezandstraald, waardoor zij roestvrij worden en een zilverachtige

glans krijgen. We vertellen dit heel eenvoudig, doch men moet wel rekenen dat alvorens de ramen gereed zijn zij door diverse handen zijn gegaan .terwijl ook diverse verschillende

machines het ijzer en staal naar hun voegen gezet hebben. Het constructiewerk moet nog buiten geschieden. bij gebrek aan plaatsruimte, hetgeen bij goed weer niet zo erg is, doch bij slecht weer wel hinderlijk kan zijn.

DE MAQUETTE

Hierna bezichtigden wij de maquettes van de te bouwen kantoor-en fabriekslokalen. welke maquettes in de portiersloge stonden opgesteld. De indruk die wij hier opdeden is. dat Oosterhout in de toekomst met deze fabriek eer in zal leggen, want hoewel eenvoudig opgezet. vertonen de gebouwen een zekere charme. Na nog even het planning bureau bezocht te hebben. waar -alle werkzaamheden tevoren worden berekend en geregeld was deze excursie ten einde. Na hartelijk afscheid genomen te hebben van dp heer Bastianen, reden wij puffend redactie waarts, alwaar gauw het conventionele jasje word uitgetrokken om.... het nog warmer te krijgen. (MLVB)