Elke maand houdt de Oosterhoutse 99-jarige vereniging KJM, voluit - Katholieke Jonge Middenstand- hun bijeenkomst. Hiervoor is een heuse activiteitencommissie in het leven geroepen, die zoveel mogelijk variëteit probeert aan te brengen in de bijeenkomsten. De ene keer is het een gewoon gezellige terrasavond bij hun stamcafe Oud-Brabant, maar ook wordt erop uitgetrokken zoals deze keer in april. De uitverkoren locatie was deze keer het Maczek Memorial in Breda. Gelegen aan de Ettensebaan valt al direct het indrukwekkende museumgebouw op, met daarvoor de graven van de Poolse militairen. Na binnenkomst werden de KJM-ers voorzien van koffie en welkom geheten door Wadec Salewicz., zoals je aan z’n naam direct kunt zien, een geboren Wosterhouter, zijn wieg stond namelijk op de Zandheuvel. Z’n vader was 1 van de Poolse strijders die ervoor gezorgd hebben dat delen van Nederland bevrijd werden van de Duitse overheersers tijdens de 2e Wereldoorlog. Wadec heeft veel betekend voor de herinnering hiervan, en heeft ook de jaarlijkse herdenking van de bevrijding van Oosterhout op het Pools Militair Ereveld bij de begraafplaats Leijsenakkers aan de Veerseweg georganiseerd. Inmiddels heeft hij een jongere opvolger gevonden in de persoon van Oosterhouter Jan Verschure. Beiden namen het gezelschap mee in de historie van de Eerste Poolse Pantserbrigade, waarbij eerst een film werd vertoond, met veel oude Oosterhoutse plaatjes van gebouwen en omgeving van toen, die waren voorzien door hen van de hedendaagse versies. De Polen hebben overigens niet geheel Oosterhout bevrijd, maar wel delen hiervan en onder andere aan het kanaal bij Den Hout zijn forse gevechten door hen geleverd. Een en ander is op indrukwekkende wijze tentoongesteld in het museum. Een aanzienlijk aantal van de Poolse bevrijders zijn na de oorlog in met name Breda gebleven, naar we begrepen niet alleen voor de liefde maar ook doordat ze bij terugkomst in hun vaderland feitelijk niet welkom waren, vanwege de communistische overname in Polen, gesteund door de Sovjet-Unie. Ze werden door het nieuwe regime als landverraders beschouwd omdat ze hadden gevochten onder bevel van de westerse geallieerden. De kleine-grote leider van de 1e Poolse Panterdivisie generaal Stanislaw Maczek vestigde zich na de oorlog in Schotland en leidde daar een heel bescheiden leven, waarbij hij onder ander als kelner werkte om rond te komen. Het uniform van de bescheiden en in lengte kleine generaal is uiteraard ook tentoongesteld, terwijl hij een historische gigant was vanwege zijn militair leiderschap, hetgeen geleid heeft tot ondermeer de bevrijding van Breda. Hij en zijn mannen zijn dan ook terecht benoemd tot ereburgers van Breda. Het is geen vanzelfsprekendheid dat er vrijheid is in Nederland en de rest van de wereld, en dat hebben we mede aan de heldhaftigheid van deze mannen te danken. Zeer mooi dat dit op deze manier hier in herinnering wordt gehouden. Een bezoek is zeker aan te bevelen.

KeesJan Meeuwisse